• Đường dây nóng: 06942608 - 0936.478.898 - 0916.608.085 - 0983.608.989 - 0917.908.085 - 0915.908.085

Cơ Quan Ngôn Luận Của Tổng Cục Đường Bộ VN

Thứ năm ngày 18 tháng 11 năm 2021 | 16:30

Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp "trồng người"

 “Trồng người”  là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng của mình. Đó  cũng "là tài sản tinh thần vô cùng to lớn  và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta giành thắng lợi".

 

Bác Hồ với học sinh trường trung học Trương vương năm 1956)

" Vì lợi ích mười năm trồng cây

Vì lợi ích tram năm trồng người"

inh thời, dù bận trăm công ngàn việc nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn quan tâm đến sự nghiệp giáo dục. Câu chuyện: Chiến lược trăm năm trồng người trích trong cuốn "Bác Hồ sống mãi với chúng ta" của Song Tùng đã phản ánh tư tưởng, chiến lược “Trồng người” của Bác. "Trồng người" là một trong những mối quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng của mình. Đó  cũng "là tài sản tinh thần vô cùng to lớn  và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Nhân dân ta giành thắng lợi"

Chuyện được kể lại như sau:

'Trong cuộc hội đàm, sau khi phía Cộng hoà Dân chủ Đức báo cáo xong những thành quả thu được trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, Bác hỏi:

- Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lĩnh vực nào là quan trọng nhất?

- Thưa Chủ tịch, đó là lĩnh vực xây dựng con người xã hội chủ nghĩa - Thủ tướng Đức trả lời.

Bác hỏi tiếp:

- Các đồng chí dự kiến bao nhiêu năm thì hoàn thành?

- Thưa Chủ tịch, khoảng bốn thế hệ.

Bác hỏi tiếp:

- Mỗi thế hệ bao nhiêu năm?

Tổng Bí thư nhìn Thủ tướng có vẻ trao đổi bằng ánh mắt. Thủ tướng nói:

- Thưa Chủ tịch, mỗi thế hệ khoảng 20 đến 25 năm.

- Bác có vẻ tán đồng:

- Trăm năm trồng người là đúng.

Đây là một công việc lâu dài và rất quan trọng."

Chuyên được kể lại rất dung dị, chân thành và gần gũi như chính cuộc đời Bác, tình cảm của Bác, sự quan tâm của Bác giành cho công việc "trồng người".

Việt Nam thân yêu của chúng ta là một đất nước văn hiến, có nền giáo dục lâu đời với những người Thầy nổi tiếng như Thầy Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm….Nhân dân Việt Nam lại có truyền thống chăm chỉ, cần cù, hiếu học, tôn sư trọng đạo. Trong  kho tang văn học dân gian Việt Nam  đã có nhiều câu tục ngữ, ca dao nói về truyền thống này:

“Không thầy đố mày làm nên”

“Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”

Trong tâm khảm mỗi  người Việt Nam, học không phải là để “bình thiên hạ” mà học là để làm người, rồi sau đó mới là giúp nước. Hai yêu cầu đức – tài gắn bó với nhau, trong đó đức là gốc. Chính vì vậy, trong những nhà trường truyền thống của  Việt Nam thường  lấy “Tiên học lễ, hậu học văn” làm mục đích, phương châm cho giáo dục.

Truyền thống hiếu học của người Việt Nam còn được thể hiện ở việc coi trọng học vấn “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”. Bia Văn Miếu ( Hà Nội) còn ghi: “Học thức là tài sản lớn nhất của quốc gia” và “Những người có đức, có tài là nhân tố duy trì quốc gia”. Thiếu học vấn, thiếu nhân tài đất nước không thể tự lực, tự cường. Và các quốc gia trên thế giới đều quan điểm: học vấn là tài sản vô giá. Cũng chính vì những lý do đó mà trong chuyện kể lại, Khi Bác hỏi "Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lĩnh vực nào là quan trọng nhất?"  Thì Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ Đức đã trả lời : " Thưa Chủ tịch, đó là lĩnh vực xây dựng con người xã hội chủ nghĩa ". Và Bác cũng đồng tình với dự kiến của Thủ tướng Đức về khoảng thời gian để hoàn thành công việc to lớn này: "Trăm năm trồng người là đúng. Đây là một công việc lâu dài và rất quan trọng."

Trong tư tưởng giáo dục của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy tư tưởng giáo dục phương Tây như tư tưởng giáo dục Mác – Lênin. Người đã từng bước tiếp xúc, tiếp thu, trước hết qua hệ thống nhà trường Pháp – Việt ở Vinh và Huế, rồi sau đó là trong suốt cuộc hành trình suốt ba mươi năm bôn ba ở nước ngoài tìm đường cứu nước.

Bên cạnh đó,  Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa, phát huy mà còn chịu ảnh hưởng cả tư tưởng giáo dục của phương Đông như Khổng Tử, đặc biệt là quan điểm “trồng người” của Quản Trọng - một chính trị gianhà quân sựnhà tư tưởng và là một danh nhân Trung Quốc thời Xuân Thu. Ông đã nhấn mạnh: " Nhất niên chi kế mạc như thụ cốc,Thập niên chi kế mạc như thụ mộc.Chung thân chi kế mạc như thụ nhân,Nhất thụ nhất hoạch giả, cốc dã.Nhất thụ thập hoạch giả, mộc dã,Nhất thụ bách hoạch giả, nhân dã".Dịch nghĩa là: "Kế một năm, chi bằng trồng lúa, Kế 10 năm, chi bằng trồng cây. Kế trọn đời, chi bằng trồng người,Trồng một, gặt một, ấy là lúa. Trồng một, gặt mười, ấy là cây, Trồng một, gặt trăm, ấy là người".

Bác đã sử dụng ý nghĩa câu nói của Quản Trọng vào ngày 13 tháng 9 năm 1958 tại lớp học chính trị của giáo viên cấp II, cấp III toàn miền Bắc: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người."

          Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thì "trồng cây" và “trồng người” đều mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. “Trồng cây” và “trồng người” đều là vì lợi ích của quốc gia, vì lợi ích dân tộc.

“Trồng người” của Hồ Chí Minh là con người phải phát triển toàn diện, vừa kế thừa những giá trị tốt đẹp của  truyền thống, vừa hình thành được những phẩm chất và năng lực mới. Sự nghiệp trồng người phải tập trung  vào đào tạo những con người có đạo đức cách mạng, họ  phải mang những chuẩn mực đạo đức như:  trung với nước, hiếu với dân; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, yêu thương con người sống có nghĩa có tình và mang tinh thần quốc tế trong sáng thủy chung. Với những chuẩn mực làm người đó thì họ có thể  là công nhân, nông dân, trí thức, các tầng lớp xã hội khác; họ có thể là thiếu niên, nhi đồng, là thanh niên, là phụ nữ, trong lực lượng vũ trang và nhất là đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng… Tất cả đều có thể phấn đấu thành những con người mới xã hội chủ nghĩa.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra để chiến lược  “trồng người” có hiệu quả thì phải thông qua thực tiễn cách mạng và phong trào thi đua yêu nước; qua coi trọng việc nêu gương, nói đi đôi với làm. “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Đồng thời phải  kết hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục: gia đình - nhà trường - xã hội; xây dựng ý thức tự học, tự rèn luyện, thường xuyên tự phê bình và phê bình;  chống chủ nghĩa cá nhân. Chiến lược “trồng người” không phải đơn giản, dễ làm mà đó là sự nghiệp lâu dài “trăm năm”, vô cùng khó khăn, phức tạp nên đòi hỏi chúng ta phải quý trọng con người từ đó có những nhận thức đúng đắn về con người,  hiểu biết thực sự về con người để đưa ra những biện pháp thực hiện đúng, sáng tạo.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về "trồng người", được hình thành và phát triển trong quá trình đấu tranh cách mạng của Nhân dân ta. Nó không chỉ là  sợi chỉ đỏ "soi đường" chỉ đạo sự nghiệp “trồng người” của Đảng và Nhà nước ta mà còn thể hiện tình cảm của Bác : “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. Ngoài ra, do nhận thức sâu sắc rằng “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” mà Người đặc biệt quan tâm tới công cuộc giáo dục thế hệ trẻ; vì “bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết" .Có lẽ, ít nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước trên thế giới đặc biệt quan tâm đến giáo dục nói chung và thầy giáo, học sinh nói riêng như Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người quan tâm đến giáo dục không chỉ với tư cách của một nhà cách mạng, người lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước mà còn là tình cảm của một thầy giáo. Bác có thể là: Thầy Nguyễn Tất Thành ở trường Dục Thanh (Phan Thiết), là Thầy Vương ở các lớp huấn luyện cán bộ cách mạng Việt Nam ở Quảng Châu -Trung Quốc) và nhiều lớp tập huấn chính trị khác trong và ngoài nước. Bác thực sự là một giáo viên dạy chữ cho cán bộ cách mạng ở Pắc Pó không biết đọc biết viết. Theo Người, “học chữ để làm người cách mạng”. Từ sau Cách mạng Tháng Tám, trong kháng chiến chống Pháp, đặc biệt trong thời kỳ miền Bắc hoàn toàn được giải phóng và xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người đã đề xuất phong trào “hai tốt” (dạy tốt, học tốt) của ngành giáo dục.

Năm 1958, nói chuyện với giáo viên cấp 2, 3 toàn miền Bắc tại lớp học chính trị do Bộ Giáo dục tổ chức, Bác đã trực tiếp giao nhiệm vụ và chỉ rõ vai trò của người giáo viên: "Đào tạo thế hệ tương lai là trách nhiệm nặng nề nhưng rất vẻ vang. Chúng ta phải đào tạo ra những công dân và cán bộ tốt cho nước nhà”... Bác nhấn mạnh đến vai trò của người thầy, đến cái gốc rễ của giáo dục: “Nhiệm vụ giáo dục là rất quan trọng và vẻ vang, nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục… không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế - văn hóa”.

Trong suốt 24 năm ở cương vị cao nhất: Chủ tịch nước, Chủ tịch Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn giành thời gian trực tiếp tới thăm các trường học, cơ sở đào tạo và viết rất nhiều thư, báo gửi cho ngành giáo dục. trong bài báo  của mình đăng trên báo Nhân dân ngày 1/6/1969 với tựa đề “Nâng cao trách nhiệm chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng”, Người vẫn đau đáu với sự nghiệp trồng người: “Thiếu niên, nhi đồng là người chủ tương lai của nước nhà. Vì vậy, chăm sóc và giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân. Công tác đó phải kiên trì, bền bỉ. Trong thời gian tới và trong dịp hè này, cần phải đẩy mạnh công tác thiếu niên, nhi đồng đạt nhiều kết quả tốt và thiết thực...".

Đặc biệt, trước khi từ biệt thế giới này để " đi gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác", Bác đã để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta bản Di chúc thiêng liêng. Người đã căn dặn: “Đầu tiên là công việc đối với con người... Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hằng hái xung phong, không ngại khó khǎn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết''. Theo Người, thế hệ kế tục sự nghiệp sẽ là thế hệ quyết định sự thành công của cách mạng xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta. "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau" chính là sự nghiệp "trồng người" của toàn Đảng, toàn dân ta: ''Vì lợi ích trăm năm'', trong đó sự nghiệp giáo dục giữ vai trò vô cùng quan trọng. Bác đã coi giáo dục là khâu cơ bản để hình thành nhân cách con người: " hiền dữ đâu phải là tính sẵn;  phần nhiều do giáo dục mà nên''.

 “Trồng người” theo lời dặn của Bác đã thể hiện sâu sắc truyền thống văn hóa Việt Nam được gìn gữi và bồi đắp theo suốt chiều dài lịch sử dân tộc. Bác đã đi xa, nhưng " Mấy chục năm qua Bác" vẫn " là tháng là ngày; Là cửa lớn Bác cũng là cửa sổ; chúng con quen có Bác Hồ ta đó; Như ở chân trời có ngọn núi xanh; Như con sông trong chảy phía trước nhà mình; Mỗi bát nước chè tươi bưng lên; Mỗi bát cơm đầu mùa đặt xuống; Khúc cá vàng mân đĩa xanh rau muống; Đều hiểu ngầm công ơn Bác tự bên trong" Những lời dạy ân tình của Bác đã, đang và sẽ  tiếp tục soi sáng cho sự nghiệp "trồng người" của Đảng và Nhân dân ta.

Trong những năm qua, tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn  là cơ sở tư tưởng và lý luận cho đường lối chính sách giáo dục ở Việt Nam, là “khuôn vàng, thước ngọc” là kim chỉ nam cho nền giáo dục Việt Nam. là chiến lược xây dựng và phát triển con người Việt Nam " vừa hồng, vừa chuyên". Nhờ đó, nền giáo dục Việt Nam đã phát triển toàn diện và vững chắc.  Học tập, vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nguồn nhân lực, hoàn thiện con người vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là định hướng lâu bền của nền giáo dục Việt Nam.

Nguyễn Thị Thơm - Trường Cán bộ quản Lý Giao thông vận

Gửi bình luận của bạn

Code